Emotional Intelligence - Trí Tuệ Cảm Xúc

Introduction

Lời thách đố của Aristotle

Ai cũng có thể tức giận. Điều đó không khó, nhưng để giận đúng người, đúng lúc, đúng mục đích, đúng cách và đúng mực thì chẳng dễ chút nào.

Tại sao phải nghiên cứu cảm xúc?

Điều mà tác giả nhìn thấy sự khác biệt ở trí tuệ cảm xúc bao gồm một tập hợp các kỹ năng như tự chủ, nhiệt huyết, nhẫn nại, thúc đẩy bản thân, … thứ mà chúng ta có thể khai thác tiềm năng trí tuệ của mình tốt hơn thay vì trông chờ vào số phận.

Nhiều bằng chứng cho thấy nền tảng của đạo đức bắt nguồn từ năng lực cảm xúc. Những ai thiếu tự chủ, hoặc phó mặc bản thân cho xung lực cảm xúc chi phối (tức là bốc đồng) cũng thường dễ là người khiếm khuyết về mặt đạo đức.

Trong khi gốc rễ của lòng vị tha lại nằm ở khả năng đồng cảm của người khác. Sẽ chẳng có sự quan tâm nếu chúng ta thiếu đi ý thức về nỗi khổ đau mà người xung quanh phải chịu đựng. Hai đức tính mà thời đại này cần nhất chính là sự tiết chế và lòng trắc ẩn.

Phần 1 - Cần cảm xúc để làm gì?

Trái tim có thể nhận biết những điều mà mắt thường không nhìn thấy được.

Câu chuyện những phút cuối đời của hai vợ chồng Gary và Mary jane Chauncey: sức mạnh của cảm xúc là minh chứng cho vai trò của tình yêu vị tha, mãnh liệt khiến cha mẹ chống lại bản năng sinh tồn để cứu con của mình.

Khi xúc cảm lấn áp ý chí

Câu chuyện gia đình nhà Grabtree là minh chứng cho thấy cảm xúc đôi khi gây ra những bi kịch đó là lấy đi mạng sống đứa con của mình, nó là một đặc tính di truyền cho thế hệ nhằm giúp duy trì sự tồn tại của giống nòi.

Điều gì thôi thúc chúng ta hành động

Từ emotion (xúc cảm) bắt nguồn từ “motere” trong tiếng Latin nghĩa là “move” (dịch chuyển), cộng thêm với tiền tố “e-“ trở thành “move away” (di chuyển), ám chỉ mỗi xúc cảm tiềm ẩn xu hướng chuyển động hướng ra bên ngoài - một năng lượng nội tại đẩy ra thành hành vi.

Những phản ứng khác biệt do từng cảm xúc thôi thúc:

• Khi giận dữ $\rightarrow$ tấn công, máu sẽ dồn xuống bàn tay trợ giúp việc nắm vũ khí hoặc tấn công kẻ thù; tim đập nhanh và lượng hoóc-môn adrenaline tiết ra nhiều kích thích hành động quyết liệt để đối đầu với mọi đe dọa.

• Khi sợ hãi $\rightarrow$ chạy trốn, máu dồn về các cơ lớn ở chân, nhịp tim tăng, hoóc-môn căng thẳng tiết ra, cơ thể sẵn sàng bỏ chạy khi gặp nguy hiểm.

• Khi hạnh phúc $\rightarrow$ tràn đầy năng lượng, tăng cường ức chế những cảm xúc tiêu cực và thúc đẩy sản sinh năng lượng, những trung khu khởi phát lo âu thì dịu lại.

• Một số phản ứng khác: yêu, ngạc nhiên, kinh tởm, buồn bã, …

Hai thứ tinh thần của chúng ta

Chúng ta có hai bộ não, một để suy nghĩ (tinh thần lý trí) và một để cảm nhận (tinh thần cảm xúc). Sự tương tác giữa hai tâm trí này đã tạo nên đời sống tinh thần phong phú của chúng ta.

Tinh thần xúc cảm và tinh thần lý trí là hai phạm trù bán độc lập, phản ánh sự vận hành của những cấu trúc và mạng lưới khác nhau trong bộ não, mặc dù có liên kết với nhau.

Ngoài ra, chúng thường phối hợp một cách tinh tế, con người cần cảm nhận khi suy nghĩ, và ngược lại ta cần suy nghĩ để cảm nhận.